رسالت است صلَّى اللَّه عليه و آله كه دل در ايمان ايشان بسته بود و چون ايمان نياوردند دل تنك شد حق تعالى فرمود كه غمگين مشو كه ايشان مستحق عقاب و عذابند بسبب فرط كفر و طغيان و ضرر آن به تو و مؤمنان نخواهد رسيد كما قال * ( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ) * بدرستى كه آنان كه ايمان آوردند به زبان * ( وَالَّذِينَ هادُوا ) * و آنان كه دين يهود گرفتند * ( وَالصَّابِئُونَ وَالنَّصارى ) * و صابيان و ترسايان نيز همچنين * ( مَنْ آمَنَ ) * هر كه ايمان آرد از اينها بدل صافى و نيت خالص * ( بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ ) * به خدا و بروز باز پسين * ( وَعَمِلَ صالِحاً ) * و بكند كار پسنديده * ( فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ ) * پس هيچ خوفى نيست بر ايشان از هجوم عقاب * ( وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ ) * و نيستند ايشان كه اندوهگين باشند از فوت ثواب تفسير اين در سورة البقرة گذشته و قوله و الصابئون مرفوع است بر ابتدائيه و خبر آن محذوف است و مقصود به آن تأخير آن است از آنچه در حيز آن است و تقدير اين است كه ( ان الذين آمنوا و الذين هادوا و النصارى حكمهم كذا و الصابئون كذلك كقوله و انى و قيار بها لغريب ) و اين در حكم جمله معترضه است كه دلالت مىكند بر آنكه چون صابيان با وجود ضلالت و ميل آنها از همه اديان مثاب ميشوند اگر ايمان صحيح آرند و عمل صالح كنند پس غير ايشان اولى باشند به اين و مىتواند بود كه قوله و النصارى معطوف باشد بر الصابئون و قوله من آمن خبر اين هر دو باشد و خبر ان مقدر باشد كه ما بعد آن دال بر آن باشد كقوله ( نحن بما عندنا و انت بما عندك راض و الراى مختلف ) جايز نيست كه معطوف باشد بر محل ان و اسم ان چه آن مشروط است بفراغ ان از خبر زيرا كه اگر معطوف باشد بر ان قبل از خبر پس خبر هم خبر مبتدا باشد و هم خبر ان و اين موجب اجتماع عاملين است بر معمول واحد و نيز نميتواند بود كه معطوف باشد بر ضمير در هادوا به جهت عدم تأكيد و فصل و ديگر موجب اين مىشود كه صابيان يهود باشند و گويند ان بمعنى نعم است و ما بعد آن در موضع رفع بابتدائية و قوله من آمن الى آخر مرفوع است بابتداء و خبر آن قوله فلا خوف الخ و اين جمله خبر ان است و يا خبر مبتدا هم چنان كه گذشت و راجع محذوف است اى من آمن منهم و يا منصوب است بر بدلية از اسم ان و از آنچه معطوف است بر اسم ان پس در تفصيل كفر و عناد ايشان ميفرمايد كه * ( لَقَدْ أَخَذْنا ) * و هر آينه فرا گرفتيم به زبان انبيا * ( مِيثاقَ بَنِي إِسْرائِيلَ ) * پيمان بنى اسرائيل را در توحيد و ايمان بمحمد اگر چه اخذ ميثاق بر اباء ايشان بود اما چون كه اباء ايشان عارف بودند به اين و به صحت